Koninklijke Serres

Koninklijke Serres

In de 19de eeuw gaf de vooruitgang van de bouwtechnieken en vooral de combinatie van metaal en glas als bouwmateriaal, gestalte aan een nieuw soort gebouw: de serre.

In 1873 ontwierp architect Alphonse Balat voor Koning Leopold II een serrecomplex dat aansloot bij het in klassieke stijl gebouwde Kasteel van Laken. De serres kregen het silhouet van een glazen stad ingeplant in een heuvelend parklandschap.

De monumentale paviljoenen, de glaskoepels, de lange gaanderijen die als overdekte straten het terrein doorsnijden, betekenen meer dan een gewoon verhaal over een exotische plantentuin of over de constructieve toepassingen van ijzer en glas, en van een bouwprogramma dat "ideaal glaspaleis" heet.

De Koninklijke Serres zijn het resultaat van de talrijke gesprekken, brieven, schetsen, voorstudies en ontwerpen uitgewisseld tussen architect Alphonse Balat en Koning Leopold II. Maar ze zijn vooral de inspiratiebron van de toenmalige nieuwe Belgische architectuur. Samen met de Art Nouveau werden zij over de hele wereld bekend.

De huidige plantencollectie van de Koninklijke Serres heeft op drie wijzen een uitzonderlijke waarde.

Allereerst behoort een aantal planten nog tot de originele beplanting die door Koning Leopold II aangebracht werd.

De huidige beplanting beantwoordt daarenboven in haar geheel nog aan de geest waarin de originele beplantingen werden opgevat.

De Koninklijke Serres bevatten ten slotte nog vele uiterst zeldzame en waardevolle planten.

Elk jaar, in de lente, worden de Serres van Laken gedurende een drietal weken voor het publiek. Die honderd jaar oude traditie wordt nog steeds behouden.

Algemeen zicht

Koninklijke Serres van Laken werden gebouwd op initiatief van Koning Leopold II en behoren tot de belangrijkste 19de-eeuwse monumenten van Belgi. Zij zijn volledig uit metaal en glas, wat voor die tijd een merkwaardige vernieuwing betekende. De Serres bevatten een belangrijke verzameling planten en bloemen, waaronder een aantal exotische variteiten. Vooral de verzameling camelia's is noemenswaardig. Elk jaar, in de lente, zijn de Serres geopend voor het publiek. Dit getuigt van de wens van de huidige Vorsten en hun voorgangers om hun liefde voor bloemen en planten met iedereen te delen.

De Embarcadre (buiten)

De Embarcadreserre werd gebouwd in 1886-1887 en deed dienst als onthaal voor de genodigden bij ontvangsten in de Wintertuin of de Eetzaalserre.

De Embarcadre (binnen)

De trap leidt naar de Wintertuin. Aan de uiteinden van de Embarcadre vindt men twee beelden van Charles Van der Stappen, de Dageraad en de Avond. Medinilla's (tropische plant uit de Filippijnen) sieren de Chinese vazen die Leopold II, als Hertog van Brabant, meebracht van een reis naar het Verre Oosten.

De Wintertuin

De Wintertuin werd ontworpen door architect Alphonse Balat en gebouwd tussen 1874 en 1876. Het is de eerste serre van de adembenemende glazen stad die in zo'n dertig jaar tijd op het domein van Laken werd opgetrokken. Dank zij de afmetingen van deze serre konden hier hoge palmbomen worden geplant, waarvan de meeste nog dateren uit de tijd van Leopold II. Sedert haar afwerking wordt deze serre aangewend voor koninklijke recepties.

Bibliographie:

  • "De Koninklijke Serres van Laken", Brussel, Persdienst van de Regie des Gebouwen, 1998.
  • Edgard Goedleven, "De Koninklijke Serres van Laken", Brussel, Racine & FVD, 1997.
  • Piet Lombaerde en Ronny Gobyn, "Leopold II, Koning Bouwheer", Gent, Pandora, 1995.
  • Liane Ranieri, "Léopold II urbanist", Brussel, Hayez, 1973.
  • Irène Smets, "De Koninklijke Serres van Laken", Gent, Ludion, 2001.
  • Emiel Vandewoude, Jos. Vandenbreeden, Paul Van Gorp, "De Koninklijke Serres van Laken", Bruxelles, Donation Royale, 1981.
  • Emiel Vandewoude, "De bouw van de Wintertuin te Laken, 1874-1876. Een initiatief van Leopold II".
  • Album Carlos Wyffels, Bruxelles, 1987, pp. 457-473.