Toespraak van Prinses Mathilde - Uitreiking van de "Prinses Mathildeprijs 2012"

  • 24/04/2012
Zie ook:
Plaats:

Excellenties,

Dames en Heren,

Beste jongeren,

De geboorte van een kind is een heugelijke gebeurtenis. Maanden op voorhand wordt gedroomd en uitgekeken naar dat éne moment: zijn kind liefdevol in de armen kunnen houden. De overgrote meerderheid van de gezinnen zet zonder problemen deze nieuwe stap in het leven. Voor andere jonge gezinnen betekent deze ommekeer een periode van stress, onzekerheid en instabiliteit.  Kansarme gezinnen hebben het vaak bijzonder moeilijk om de komst van een baby goed op te vangen. Vooral jonge moeders kunnen geïsoleerd raken. Ze weten niet goed  hoe ze met deze nieuwe situatie moeten omgaan. Dit kan een weerslag hebben op de verdere cognitieve, emotionele en sociale ontwikkeling van het kind.

Vandaar dat het Fonds dat mijn naam draagt voor het tweede opeenvolgende jaar kinderarmoede centraal stelt. Zo gaat dit jaar  speciale aandacht naar de eerste levensmaanden in gezinnen die in armoede leven.

Hoewel kinderen in kansarmoede een zorg blijven in onze samenleving, is het niet vanzelfsprekend om positieve initiatieven te vinden. Vaak is het zelfs zo dat wie goede dingen doet voor anderen niet zo gemakkelijk aandacht krijgt. Of zeggen we dit te gemakkelijk, en is er meer solidariteit dan we soms denken?

Ik wil daarvoor terugkeren naar wat ons allen erg bezig gehouden heeft, weken terug: het dramatisch busongeval, waarbij zo vele kinderen de dood vonden en anderen ernstig gewond raakten. Het was indrukwekkend hoe het land stil viel bij zo veel verdriet. Overal werden rouwregisters geopend, tienduizenden landgenoten hebben hun medeleven betuigd. Het was een ander land dan dat waarvan al te vaak gezegd wordt dat mensen er niet meer tevreden leven of gemakkelijk geprikkeld zijn. De dag van nationale rouw vertaalde dit heel mooi: als het geluk van kinderen in gevaar komt, voelen we ons allen samen aangesproken. Het welzijn van kinderen verenigt ons.

Dames en Heren,

De eerste jaren van een mensenleven zijn bepalend voor de toekomst. 'Ongelijkheid begint in de wieg' hoort men vaak. We moeten hiervoor dan ook extra aandacht hebben. Vele uitdagingen die zich op latere leeftijd manifesteren, vinden vaak hun oorsprong in die vroegste kinderjaren.  Ik denk aan problemen van geestelijke gezondheid, een zwak zelfbeeld, vroegtijdig schoolverlaten met laaggeletterdheid tot gevolg, of nog breuklijnen in de familie en relaties.

De vroegste levensjaren vormen de meest intensieve periode voor de ontwikkeling van de hersenen en het neurologisch systeem van het kind. Het kinderbrein is dan het meest gevoelig voor invloeden van buitenaf. Gepaste stimulering en gezonde voeding zijn essentieel. Het is belangrijk dat elk kind zich ten volle kan ontplooien en met zijn of haar mogelijkheden deel kan uitmaken van onze samenleving.

De familiale omgeving is de eerste ervaringsbron voor  het jonge kind en heeft de grootste impact op zijn persoonlijkheid. Ze leert een kind de mogelijkheid tot menselijk contact. Ze vormt de filter voor contacten met de bredere omgeving. Het sociaal en economisch draagvlak van gezinnen kan daarom bepalend zijn. De sociale bronnen die belangrijk zijn voor gezinnen, zijn de opvoedingsvaardigheden, intra-familiale relaties, de gezondheidstoestand van de familieleden en ook de culturele achtergrond. Maar ook economische bronnen zoals onder meer welvaart, professionele activiteiten of een degelijke huisvesting zijn belangrijk.

Jonge kinderen hebben nood aan een liefdevolle en aandachtige omgeving die hen beschermt en positief stimuleert. Zij hebben nood aan kansen om hun wereld te verkennen, om te spelen, om te leren hoe met anderen te communiceren en naar hen te luisteren. Gezinnen willen hun kinderen deze kansen geven. Elke moeder en vader wenst immers het beste voor haar/zijn kind.  Elke ouder wil een goede moeder of vader zijn. Maar velen hebben daarbij steun nodig uit hun omgeving, zeker gezinnen die in armoede leven. Gezinsondersteuning en gezinsbegeleiding moeten duurzaam zijn en zo vroeg mogelijk beginnen, met name al tijdens de prenatale periode. Preventieve ondersteuning en begeleiding geven hun al vroeg het gevoel dat ze niet alleen staan en niet worden uitgesloten. Het maakt jonge ouders sterker om beter de verantwoordelijkheden van het ouderschap op zich te nemen. Want ook hun kinderen moeten alle groeikansen krijgen in het leven.

Dames en Heren, 

De geselecteerde vier finalisten - en straks wordt de laureaat 2012 aangekondigd- beantwoorden  aan deze maatschappelijke verzuchtingen. Belangrijk is dat alle projecten een positieve benadering volgen die gericht is op het welzijn van het kind, het gezin en de onmiddellijke omgeving. Bovendien is hun objectief steeds de kwetsbare persoon sterker maken. Ik feliciteer de finalisten met hun mooie initiatieven.    

Een jongerenjury heeft zich opnieuw gebogen over de keuze van de laureaat. Voor hen was de deliberatie eveneens een positieve ervaring: de jongeren konden hun eigen stem laten horen en kregen inzicht in een problematiek die lotgenoten aanbelangt. Die verbondenheid leidde tot een professionele keuze van de laureaat. Met respect voor de andere, hebben ze zowel de sociale, de emotionele als de educatieve dimensie van hun opdracht ontdekt en goed ingeschat. Proficiat!

Voor het eerst hebben we een Duitstalige school die deelnam, hetgeen de participatie aan het Fonds verbreedt.   Ik verheug mij ten zeerste over deze ontwikkeling. 

Dames en Heren,

Vooraleer af te ronden, wens ik in het bijzonder de bestuursleden van het Fonds te danken voor hun inzet de voorbije jaren onder de begeesterende leiding van Professor Peter  Adriaenssens. We hebben interessante en soms geanimeerde discussies gehad. We hebben geanalyseerd hoe het Fonds een maatschappelijke bijdrage kan leveren en op het terrein een verschil kan maken. Dank voor uw steun gedurende die jaren.

Het is nu hoog tijd om te luisteren naar de juryvoorzitter Professor Ferre Laevers en de jongeren zelf. Ik ben benieuwd naar hun verhaal!

Ik dank u.