Toespraak van Prinses Mathilde - Prinses Mathildeprijs 2013

  • 03/05/2013
Zie ook:

Een fiere papa

Excellenties,

Dames en heren,

Beste jongeren, 

In de eerste plaats wil ik nog eens zeggen hoe verheugd ik ben met de Award  en dit mooie beeld dat de vzw For a Better Life  gaf aan het Fonds dat mijn naam draagt. Professor Adriaenssens heeft de symboliek al uitgelegd. Mij viel daarbij op hoe dit werk naadloos aansluit bij het thema dat ons vandaag verenigt. Kinderen voelen zich beter onder de bescherming van de grote vleugels van de ouders. Het beeld vertelt ons dat je sterker door het leven kan als vleugels goed samenwerken. Het was dus een goed idee om ons in het Fonds te concentreren op dàt deel van de vleugels, waarover we waarschijnlijk te weinig praten, namelijk op de belangrijke rol die vaders spelen als ouder.

De aanwezigheid en de steun van mijn echtgenoot Prins Filip hebben daarom vandaag een speciale betekenis. Als jonge ouders hebben wij van bij de geboorte van onze dochter Elisabeth besloten om allebei zeer betrokken te zijn bij de opvoeding van onze kinderen. We steunen hen ten volle in de ontplooiing van hun talenten. En net als alle andere ouders stellen we het geluk van onze kinderen voorop.

Dames en heren,

Iedere vader is uniek, zoals ook elke moeder uniek is. Om zich goed te voelen op zijn weg naar de volwassenheid heeft het kind hen allebei nodig; ieder met zijn of haar eigen specifieke educatieve vaardigheden, waarbij het belang van het kind altijd moet primeren.

Voor een kind zijn beide ouders even belangrijk, het smeedt met hen al tijdens de eerste levensjaren een evenwaardige band. Maar de samenleving heeft te lang het moederschap als vanzelfsprekend geïdealiseerd, terwijl de rol en de invloed van de vader werden onderschat.

Om zich goed te kunnen ontwikkelen heeft een kind warmte en veiligheid nodig en moet het zich ook kunnen hechten aan de vaderfiguur.

Ook wetenschappelijk onderzoek is aan een inhaalbeweging toe.

Het Prinses Mathilde Fonds leverde een inhoudelijke bijdrage aan het debat door het organiseren van een workshop waarin professionelen uit de kinderzorg, wetenschappelijke onderzoekers, het bedrijfsleven en de media verschillende facetten van de vaderrol bespraken. Vanzelfsprekend kwamen ook de vaders zelf aan het woord en de jongeren, die via Facebook werden bevraagd.

In feite hebben zij de toon gezet. Uit hun reacties, vooral dan van de jongens, bleek hoe zij in hun zoektocht naar een eigen identiteit zichzelf vaak al op jonge leeftijd een spiegel voorhouden over hoe ze hun toekomstige vaderrol willen invullen. In de discussies op Facebook hebben die jongeren ons duidelijk gemaakt welk beeld ze van hun vader hebben.

Ze beschrijven hun vader als de ouder die instaat voor de behoeften van het gezin, die weliswaar minder aanwezig is dan de moeder, en die de brug slaat naar de buitenwereld.

De moeder blijft in hun ogen de beschermende, invoelende ouder.

Ik citeer even uit de reacties op Facebook:

  • - "Of het nu zijn fout is of niet, ik neem het hem kwalijk dat hij er niet was, dus ..... ik zal wel aanwezig zijn voor mijn toekomstige kinderen." (John)
  • - "Een mama is sowieso een meer zorgtype dan de papa. De papa denkt vaker dat het kind er wel komt door zelfstandig te zijn, terwijl de mama denkt dat het kind niets zonder ouder kan." (Gregory)

Dames en heren,

Toch toont de evolutie in onze maatschappij aan dat ouders niet altijd samen in het gezin aanwezig kunnen zijn of samen kunnen instaan voor de opvoeding van de kinderen. Dat blijkt ook uit de vele projecten die werden ingestuurd. 

De vier finalisten "Interpôle", Le Toucan asbl, CAW Metropool en de vzw De Rode Antraciet dragen ieder op een positieve manier bij tot het opbouwen en versterken van de vader-kindrelatie. Ze weten vaders op een constructieve manier bij hun project te betrekken en zorgen ervoor dat de vaders kwaliteitsvolle aandacht aan hun kind kunnen geven - zodat het zich op zijn beurt bevestigd, erkend en meer geliefd voelt. Dat vaders op die manier hun ervaringen met elkaar kunnen delen, ervaren ze bovendien als een aangename vorm van sociaal contact.

Dames en heren,

Het probleem van vaders is vaak... de "tijd", het gebrek aan tijd. Ze brengen nog altijd minder tijd door met hun kinderen dan een moeder.

Voor een vader is het immers niet altijd mogelijk om dagelijks aanwezig te zijn. Nu, dat is op zich ook geen probleem. Bij het kind wegen meer nog dan de fysieke, vooral de emotionele en de mentale afwezigheid door. Als een vader de emoties van het gezinsleven niet langer met het kind deelt, vervreemdt hij en wordt hij buiten gesloten.

Een fysieke afstand tussen vader en kind hoeft niet noodzakelijk een verlies van contact te betekenen. Met een beetje creatief denken en de nodige inspanning om de afstand te overbruggen, kan de vader de relatie met zijn kind blijven onderhouden. Hierbij kunnen sociale media een goed hulpmiddel zijn. Skype, e-mail, SMSjes, er zijn zoveel middelen om in contact te blijven, om zijn gehechtheid te tonen, ook al moet de vader op reis voor het werk of kan hij er om andere omstandigheden niet bij zijn. Cruciaal in de opvoeding is dat het kind voldoende aandacht blijft krijgen en dat ook de vader een plek in het gezin kan blijven innemen.

Recente studies tonen trouwens aan dat de norm "gelijk ouderschap in het belang van het kind" aan belang wint. Het kind kan er alleen maar wel bij varen. En dat is toch het uiteindelijke doel van ouders: ervoor zorgen dat hun kinderen gelukkig kunnen opgroeien in een warme omgeving, hen sterk genoeg maken om de vele uitdagingen die op hen afkomen met zelfvertrouwen tegemoet te zien.

Laat ik besluiten met hoe de jongeren van de jongerenjury, net als de jongeren die aan de Facebook discussie deelnamen, het meermaals hebben geformuleerd. En daarmee hebben ze ook de kern geraakt van het thema van de prijs van dit jaar: in het opvoedingsproces blijven de kinderen opkijken naar de onmisbare, liefdevolle en geduldige vader.

Dames en heren, 

Tot hier klonk ik waarschijnlijk nogal theoretisch met de wetenschappelijke bevindingen waar ik als erevoorzitster van het Fonds uiteraard veel belang aan hecht.

Naast erevoorzitster ben ik echter ook een moeder en ondervind ik dagelijks het geluk dat ik heb om voor de opvoeding van onze vier kinderen te kunnen steunen op "een tweede vleugel".

Ik besef maar al te goed dat deze Prijs voor vaders door een moeder wordt uitgereikt.  Ben ik wel de juiste persoon om over vaderschap te spreken?  Toch wel, lijkt me, want voor mijn echtgenoot en mezelf is de opvoeding van onze kinderen ons levensproject als koppel.  Sinds de geboorte van onze kinderen, heb ik mijn man leren waarderen in zijn nieuwe rol als vader.  En hij, dat hoop ik, heeft me ontdekt als moeder.  Dat heeft ons als echtpaar verrijkt.  Maar misschien richt ik me best tot mijn echtgenoot en mag ik hem vragen hoe hij zijn vaderschap beleeft.

Ik dank u.